Tìm hiểu về bệnh mất trí nhớ ở người già

13 Tháng 4, 2021

Chia sẻ

message

Tuổi già phải đối mặt với rất nhiều căn bệnh khác nhau, điển hình nhất là sa sút trí tuệ hay còn gọi là mất trí nhớ. Theo thống kê của Tổ chức Y tế thế giới, cứ 3 giây sẽ có thêm một người bị sa sút trí tuệ và sau 20 năm thì số người già bị mất trí nhớ tăng lên gấp đôi. Vậy bệnh mất trí nhớ ở người già như thế nào, dấu hiệu là gì, nguyên nhân từ đâu ra? Ngay bây giờ, mời bạn cùng SunMate tìm hiểu thông tin chi tiết qua bài viết dưới đây.

 

Bệnh mất trí nhớ ở người già là gì?

Mất trí nhớ là một hội chứng lâm sàng chỉ tình trạng hoạt động bất bình thường của não bộ, phổ biến ở những người đã bước vào độ tuổi "xế chiều". Căn bệnh khiến cho trí nhớ bị giảm sút, thường xuyên bị nhầm lẫn thậm chí là không còn khả năng kiểm soát cảm xúc cũng như chăm sóc bản thân.

Bệnh mất trí nhớ người già là một căn bệnh khá phổ biến và mức độ nguy hiểm cao, vì vậy bản thân người cao tuổi và người thân trong gia đình cần phải hết sức chú ý để tránh xảy ra những sự cố đáng tiếc.

Các loại bệnh mất trí nhớ ở người già và các biểu hiện tương ứng

Bệnh mất trí nhớ người già có nhiều loại khác nhau, việc xác định bệnh sẽ giúp chúng ta chủ động hơn trong quá trình điều trị. Những loại bệnh mất trí nhớ phổ biến nhất ở người cao tuổi có thể kể đến như:

Bệnh Alzheimer

Các chuyên gia y tế nhận định, có khoảng 60 - 80% những người bị mất trí nhớ đều mắc phải căn bệnh Alzheimer, thường xuất hiện ở những người trên 65 tuổi, tuy nhiên bệnh đang có xu hướng trẻ hóa và những người từ 50 tuổi cũng có thể mắc Alzheimer.

Người mắc bệnh thường có các biểu hiện giống như mất trí nhớ, ban đầu thường nhẹ nhưng nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách thì bệnh sẽ dần nặng hơn, mọi thứ trở nên tồi tệ hơn chỉ sau vài năm.

Tim hieu ve benh mat tri nho o nguoi gia 1

Các dấu hiệu nhận biết bệnh Alzheimer (Nguồn: Shutterstock)

 

Căn bệnh mất trí nhớ ở người già Alzheimer sẽ trải qua 4 giai đoạn với các dấu hiệu riêng:

Trước khi mất trí nhớ: gặp khó khăn trong việc nhớ các sự kiện gần đây, thờ ơ hoặc giảm sự tập trung với mọi việc, không có khả năng tiếp thu thông tin mới, giảm khả năng tư duy lập kế hoạch và suy giảm nhận thức nhẹ.

Giai đoạn nhẹ: khả năng học hỏi và ghi nhớ giảm, quên cách sử dụng đồ vật nào đó, quên một số sự việc xảy ra trong quá khứ, suy giảm chức năng ngôn ngữ, bắt đầu các triệu chứng khó phối hợp vận động mức độ nhẹ.

Giai đoạn khá nặng: mất khả năng thực hiện các hoạt động sinh hoạt, suy giảm trí nhớ nghiêm trọng hơn, giảm khả năng phối hợp vận động rõ ràng hơn, thay đổi hành vi và tính khí, một số người có triệu chứng ảo giác.

Giai đoạn nặng: thờ ơ và thường xuyên thấy kiệt sức, khả năng ngôn ngữ giảm chỉ nói được những từ ngắn và đơn giản sau đó có thể mất hoàn toàn ngôn ngữ, mất khả năng sinh hoạt phải phụ thuộc hoàn toàn vào người khác, cuối cùng bệnh Alzheimer có thể khiến bệnh nhân tử vong.

Sa sút trí tuệ não mạch

Sa sút trí tuệ não mạch cũng là một trong các loại bệnh mất trí nhớ ở người già có tỷ lệ người mắc cao, nhận thức người bệnh bị suy giảm khi các mạch máu trong não bộ bị tổn thương, hư hại. Tình trạng này có thể là do những lần đột quỵ "thầm lặng" xảy ra âm thâm trong một thời gian dài mà người bệnh không hay biết, hoặc cũng có thể do một lần đột quỵ nặng gây nên.

Triệu chứng của bệnh sa sút trí tuệ não mạch sẽ phụ thuộc vào phần não bị ảnh hưởng bởi đột quỵ, một số biểu hiện nổi bật của bệnh:

  • Khả năng phán đoán bị giảm sút, khả năng ghi nhớ kém khiến cuộc sống hàng ngày bị gián đoạn.
  • Gặp rắc rối khi đưa ra các nhận định hay lập kế hoạch cho một việc nào đó
  • Cảm xúc, tính cách và tâm trạng thay đổi, dễ bị bối rối và kích động
  • Khả năng nói và hiểu bị suy giảm, gặp nhiều trở ngại trong quá trình giao tiếp
  • Gặp khó khăn trong việc vận động, đi lại và dễ bị ngã…

Tim hieu ve benh mat tri nho o nguoi gia 2

Bệnh sa sút trí tuệ thường gặp ở người già (Nguồn: Google)

 

Chứng mất trí nhớ thể Lewy (DLB)

Lewy là tên của một nhà khoa học đã phát hiện ra căn bệnh mất trí nhớ ở người già này, theo đó ông đã nhận thấy các tảng chất protein tích lũy siêu nhỏ hình thành bên trong não bộ và các tế bào thần kinh liên quan, gây ra các triệu chứng như:

  • Thường xuyên xuất hiện ảo giác, nhìn thấy các con vật, hình dáng hoặc người không có trong đó
  • Gặp vấn đề về nhận thức như mất trí nhớ, hạn chế tầm nhìn, khả năng chú ý kém, dễ bị nhầm lẫn
  • Khả năng tự chủ và điều hòa các chức năng cơ thể kém, dễ bị chóng mặt, vấp ngã và gặp phải các vấn đề về bệnh đường ruột
  • Di chuyển chậm, gặp nhiều khó khăn, cơ bắp cứng, chân đi kéo lê
  • Mất động lực làm việc, thường xuyên phiền muộn, khó ngủ, nói chuyện lộn xộn, cảm xúc thay đổi...

Bệnh Parkinson

Parkinson cũng là một căn bệnh mất trí nhớ người già thường gặp, bệnh xảy ra khi nhóm tế bào trong não bị thoái hóa, người bệnh sẽ có thể bị mất từ 50 - 80% trí nhớ trong thời gian sống trước đây. Những triệu chứng thường thấy ở người mắc bệnh Parkinson có thể kể đến như:

  • Tay chân run, phối hợp các hoạt động chậm chạp
  • Tính cách thay đổi
  • Khứu giác bị ảnh hưởng khả năng phân biệt mùi gặp nhiều khó khăn
  • Dễ mắc phải các vấn đề về tiêu hóa và đường ruột
  • Thường xuyên mệt mỏi, đau mỏi vai gáy, thói quen sinh hoạt thay đổi
  • Rối loạn giấc ngủ, mất sự cân bằng, dễ bị ngã, ngất xỉu, liệt cơ mặt...

Tim hieu ve benh mat tri nho o nguoi gia 93

Nhức mỏi xương khớp là biểu hiện thường gặp của bệnh Parkinson (Nguồn: Shutterstock)

 

Sa sút trí tuệ trán - thái dương (FTD)

Bệnh xảy ra khi tế bào ở thùy trán thái dương bị tổn thương, khiến cho vùng não kiểm soát các hoạt động phán đoán, lập kế hoạch, của động, lời nói và cảm xúc bị ảnh hưởng. Người mắc bệnh mất trí nhớ ở người già FTD sẽ có thể gặp những triệu chứng như:

  • Khả năng cử động, đi lại khó khăn, co thắt cơ, mất cân bằng, chân tay run rẩy.
  • Gặp khó khăn trong việc giao tiếp, sử dụng từ ngữ thích hợp.
  • Mất khả năng kiểm soát trong các tình huống cá nhân và xã hội.
  • Tính cách, cảm xúc và hành vi thay đổi.

Bệnh Huntington (múa giật)

Bệnh Huntington được biết đến là một dạng rối loạn não, gây ra bệnh mất trí nhớ nguyên nhân là bởi yếu tố khiếm khuyết trong di chuyển giữa các thành viên trong gia đình. Gen gây bệnh Huntington có thể có từ khi sinh ra, nhưng các triệu chứng chỉ rõ ràng cho tới độ tuổi từ 35 - 50 tuổi.

Người mắc bệnh Huntington sẽ có các triệu chứng tương tự như những bệnh mất trí nhớ khác, gặp khó khăn trong các vấn đề về sự tập trung, lập kế hoạch tổ chức, phán quyết, suy luận và lý luận, ký ức...

Nguyên nhân mất trí nhớ ở người già

Có nhiều nguyên nhân dẫn tới tình trạng bệnh mất trí nhớ ở người già, chúng ta có thể kể tới những nguyên nhân chính:

Do tuổi tác

Theo thời gian, quá trình lão hóa phát triển làm giảm sút các chức năng của tất cả bộ phận của cơ thể, tuổi càng lớn thì khả năng tạo ra chất trung gian cần thiết cho não hoạt động sẽ càng ít, khả năng hoạt động của các tế bào thần kinh cũng chậm dần và gây ra hiện tượng mất trí nhớ.

Hiệu quả hoạt động của hệ tuần hoàn kém

Trải qua những năm tháng của cuộc đời, quả tim và hệ mạch máu xuất hiện lão hóa, không còn mạnh mẽ và dẻo dai như ngày còn trẻ. Đồng thời, tình trạng vôi hóa cột sống cổ và khả năng lưu thông khí huyết kém càng làm cho khả năng tuần hoàn máu não bị ảnh hưởng, khiến dưỡng chất để nuôi dưỡng não không được đảm bảo, sinh ra bệnh mất trí nhớ ở người già.

Ăn uống, sinh hoạt thiếu khoa học

Ăn uống thiếu khoa học, đặc biệt là uống nhiều rượu, sử dụng các chất kích thích sẽ khiến sức khỏe và tâm thần bị ảnh hưởng. Lượng rượu hấp thụ vào cơ thể sẽ gây cản trở quá trình vận chuyển oxy lên não, uống quá nhiều rượu sẽ đẩy nhanh quá trình dẫn đến trí nhớ kém hoặc mất trí nhớ tạm thời.

Ngoài ra, người cao tuổi cũng thường mắc phải chứng mất ngủ, khi giấc ngủ không được đảm bảo cũng sẽ làm tăng thêm khả năng suy giảm trí nhớ.

Tim hieu ve benh mat tri nho o nguoi gia 4

Những thực phẩm tác động đến tình trạng mất trí nhớ ở người già (Nguồn: Google)

 

Sử dụng thuốc chữa bệnh trong thời gian dài

Việc sử dụng thuốc chữa bệnh trong thời gian dài cũng là một trong những nguyên nhân gây ra hiện tượng suy giảm trí nhớ ở người cao tuổi. Bởi người lớn tuổi thường mắc nhiều bệnh lý, sử dụng thuốc để điều trị là điều thường xuyên xảy ra và có những loại thuốc có tác dụng phụ khiến việc dùng thuốc càng lâu sẽ càng dễ mất trí nhớ.

Một số nguyên nhân khác

Bệnh mất trí nhớ người già cũng có thể do các nguyên nhân khác gây ra như:

  • Tai biến mạch máu não.
  • Đột quỵ.
  • Chấn thương sọ não.
  • Viêm não.
  • Rối loạn tuần hoàn não.
  • Rối loạn tiền đình.
  • Stress....

Phòng ngừa bệnh mất trí nhớ ở người già

Bệnh mất trí nhớ người già đang ngày càng gia tăng về số lượng và có hiện tượng trẻ hóa, một khi mắc bệnh thì rất khó để phục hồi tình trạng sức khỏe trí não như ban đầu. Vì vậy, chúng ta cần chủ động phòng ngừa để giảm thiểu tối đa khả năng mắc bệnh bằng những cách sau:

Kích thích trí não

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, những người luôn cố gắng ghi nhớ và hoạt động não bộ thường xuyên sẽ ít có nguy cơ mất trí nhớ hơn. Bạn có thể áp dụng các trò chơi đố chữ hay trí tuệ, đọc sách báo thường xuyên, tập thói quen ghi lại các hoạt động hàng ngày, hoặc thử học một ngôn ngữ mới...

Giao tiếp xã hội

Người già nên thường xuyên đi ra ngoài, gặp gỡ hàng xóm/bạn bè. Hoặc cũng có thể tham gia các hoạt động xã hội, tham gia hội nhóm hoặc lớp học nào đó…

 

Tim hieu ve benh mat tri nho o nguoi gia 5

Thường xuyên gặp gỡ bạn bè giúp phần nào giảm nguy cơ mất trí nhớ ở người già (Nguồn: Google)

 

Tập luyện thể dục thể thao

Những bài tập thể dục không chỉ giúp cải thiện sức khỏe mà chúng còn tăng khả năng kết nối các mạch máu não, kích thích khả năng nhận thức và hành động. Bạn có thể đi bơi, tập tạ, phối hợp các bài tập cân bằng, đi bộ 30 - 60 phút mỗi ngày, tập các bài tập dưỡng sinh...

Ngủ đủ giấc

Như đã đề cập ở phần nguyên nhân gây bệnh mất trí nhớ ở người già, giấc ngủ kém chất lượng sẽ khiến hàm lượng beta-amyloid cao hơn  bình thường, đây là một loại protein gây tắc nghẽn não khiến bạn không thể có giấc ngủ sâu. Đồng thời, mất ngủ sẽ khiến tâm trạng và suy nghĩ của bạn bị ảnh hưởng lớn, tăng nguy cơ mắc bệnh suy giảm trí nhớ.

Nếu bạn bị mất ngủ, có thể thực hiện các phương pháp như: tránh ngủ nhiều vào buổi trưa, thư giãn vào buổi tối, đọc một cuốn sách hay nghe những bản nhạc nhẹ nhàng, tắt phần lớn đèn trong phòng, tạo lịch trình ngủ khoa học và duy trì nó.

Tim hieu ve benh mat tri nho o nguoi gia 6

Thường xuyên mất ngủ sẽ làm trí não sa sút (Nguồn: Google)

 

Cải thiện chế độ ăn uống

Một chế độ ăn uống lành mạnh sẽ giúp cơ thể khỏe mạnh, khí huyết lưu thông, loại bỏ các tác nhân gây bệnh mất trí nhớ ở người già.

Hãy thực cải thiện chế độ ăn của mình bằng cách giảm đường, tránh các loại dầu hydro hóa, tiêu thụ nhiều omega-3, tăng cường vitamin B12 và axit folic, bổ sung vitamin E, trà xanh, chất chống oxy hóa...

Kiểm soát căng thẳng

Tình trạng căng thẳng, stress thường xuyên xảy ra sẽ khiến não bộ rối loạn, cơ thể tiết quá nhiều cortisol làm teo vùng hải mã của não gây suy giảm trí nhớ cho người bệnh. Chính vì vậy, bạn cần phải giữ một tinh thần thoải mái, kiểm soát suy nghĩ và cảm xúc của bản thân.

 

Tim hieu ve benh mat tri nho o nguoi gia 7

Cần giữ cho tinh thần luôn cảm thấy thoải mái (Nguồn: Google)

 

Cách chuẩn đoán bệnh mất trí nhớ ở người già

Bệnh mất trí nhớ ở người già rất có thể là một dấu hiệu của bệnh lý quan trọng, chúng ta không thể tự chuẩn đoán một cách toàn diện mà phải nhờ tới sự đánh giá của các bác sĩ, người có kinh nghiệm chuyên môn.

Tiền sử

Người bị mất trí nhớ sẽ không thể cung cấp chính xác thông tin chi tiết và đầy đủ, vậy nên cần phải khai thác thông tin bệnh nhân từ người thân trong gia đình, người chăm sóc hoặc họ hàng, bạn bè.

Một số thông tin mà bác sĩ sẽ hỏi bao gồm: loại mất trí nhớ, các yếu tố nguy cơ, thời điểm và tiến trình lúc bắt đầu, lạm dụng chất kích thích/bia rượu/thuốc an thần, tiền sử gia đình và các triệu chứng khác...

Thăm khám lâm sàng

Để đưa ra kết luận chính xác về bệnh mất trí nhớ ở người già, bác sĩ cần phải thăm khám đầy đủ các cơ quan và hệ thần kinh bao gồm: chức năng thăng bằng, vận động, cảm giác… và test nhận thức bằng các bài kiểm tra trí nhớ ngắn hạn, dài hạn...

Một số trường hợp dựa theo thể trạng và thông tin tiền sử mà bác sĩ sẽ yêu cầu xét nghiệm bổ sung như: Điện não đồ (EEG), quét não CT hoặc MRI, chụp X-quang ngực, xét nghiệm máu và nước tiểu, phân tích dịch tủy sống...

Việc chẩn đoán sớm sẽ giúp cho quá trình điều trị hiệu quả hơn, giảm thiểu tối đa các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra cho người bệnh, cũng như tiết kiệm thời gian và công sức cho người thân trong gia đình.

Tim hieu ve benh mat tri nho o nguoi gia 8

Khám sức khỏe thường xuyên giúp phát hiện và ngăn ngừa tình trạng mất trí nhớ dễ dàng hơn (Nguồn: Google)

 

Cách điều trị bệnh mất trí nhớ ở người già

Bệnh mất trí nhớ người già sẽ ngày càng nặng hơn và hiện giờ chưa có thuốc điều trị dứt điểm. Tuy nhiên, thuốc điều trị có thể làm chậm quá trình phát triển bệnh, hạn chế tác động tiêu cực của bệnh cũng như cải thiện chất lượng của cuộc sống. Theo đó, bạn cần giúp người bệnh kết hợp các chế độ chăm sóc, ăn uống và sinh hoạt sao cho hợp lý, khoa học.

Điều trị dùng thuốc

Người nhà cần cho bệnh nhân sử dụng các loại thuốc theo đơn của bác sĩ, tránh sử dụng thuốc tùy ý sẽ gây ra nhiều hệ quả không mong muốn.

Chế độ ăn uống và sinh hoạt

  • Bổ sung các thực phẩm giàu vitamin C, vitamin E, axit folic.
  • Hạn chế đồ uống có cồn, thực phẩm chức nhiều giàu mỡ.
  • Không hút thuốc lá và sử dụng các chất kích thích.
  • Tăng cường hoa quả và rau xanh.
  • Tích cực tham gia các hoạt động trí tuệ và rèn luyện thể dục thể thao.

 

Tim hieu ve benh mat tri nho o nguoi gia 9

Thực phẩm giàu Vitamin giúp trí tuệ minh mẫn hơn (Nguồn: Google)

 

Người mắc bệnh mất trí nhớ ở người già sẽ khó có thể kiểm soát hành vi của mình, đặc biệt là những bệnh nhân mất khả năng chăm sóc cho bản thân, vì vậy người chăm sóc cần phải biết:

  • Xây dựng môi trường sống an toàn, luôn theo sát người bệnh, tránh để bệnh nhân tiếp xúc với những vật nguy hiểm.
  • Hỗ trợ vận động cho người bệnh, với những người bệnh không thể di chuyển thì cần thường xuyên thay đổi tư thế, tránh để họ nằm một chỗ quá lâu, sẽ gây ra bại liệt hoặc hoại tử.
  • Trò chuyện với người bệnh thường xuyên, tạo bầu không khí vui vẻ, tránh để bệnh nhân suy nghĩ tiêu cực, đồng thời hỗ trợ người bệnh nhớ các công việc sinh hoạt cá nhân hàng ngày như: đánh răng, rửa mặt, thay quần áo...

 

Tim hieu ve benh mat tri nho o nguoi gia 10

Thường xuyên chuyện trò với người già (Nguồn: Google)

 

Với những người bệnh tình nặng không thể tự chủ việc đi vệ sinh, sẽ cảm thấy khó chịu, bứt rứt nếu như cơ thể bị bẩn, điều này ảnh hưởng tới hiệu quả điều trị. Vì vậy để giúp cho người bệnh luôn cảm thấy sạch sẽ, thoải mái trong việc vệ sinh thì tã người lớn SunMate chính là một người bạn đồng hành không thể thiếu.

Thương hiệu SunMate đã đi cùng người Việt Nam từ lúc là trẻ nhỏ đến khi trưởng thành, sản phẩm được thiết kế hiện đại, tiện lợi cho người sử dụng. Với công nghệ vượt trội, khả năng thấm hút cao, mềm mại và thoáng khí, cùng khả năng kháng khuẩn tốt, hạn chế tối đa cảm giác hầm, khó chịu chắc chắn sẽ giúp người bệnh cảm thấy hài lòng khi sử dụng.

Người tiêu dùng có thể dễ dàng mua tã người lớn SunMate trực tiếp tại các cửa hàng tạp hóa, siêu thị trên toàn quốc hoặc đặt mua online tại các trang thương mại điện tử như website Tã Bỉm Shop, Tiki, Sendo.

Trên đây là những thông tin chi tiết về bệnh mất trí nhớ ở người già. Hy vọng bài viết sẽ giúp bạn hiểu hơn về căn bệnh và có cho mình những kiến thức bổ ích khi chăm sóc người cao tuổi để họ luôn thoải mái và khỏe mạnh.